Innovatienetwerken

Op pagina 3 van het Financieele Dagblad van 20 juli 2010 staat een artikel dat mijn aandacht trekt. Aanleiding van het artikel is het vertrek van Organon uit Nederland. De essentie van het artikel is of Nederland nog genoeg investeert in innovatie. De cijfers tonen aan van niet. In Europees verband hebben we afgesproken dat we in 2010 ongeveer 3% van het BBP aan onderzoek en ontwikkeling moeten besteden. Iets wat Nederland niet haalt. Overigens de andere betrokken landen ook niet.

De bestuursvoorzitter van TNO ziet een sterkere samenwerking tussen universiteiten en TNO als laaghangend fruit. Immers universiteiten moeten hun kennis vermarkten en daar hebben zij weinig ervaring mee. Een prima analyse en dito conclusie lijkt me. Maar hij is nog niet volledig. Want is dit echt de combinatie met de meeste toevoegde waarde? En welke waardes zijn dat dan? Is het meer toegepaste wetenschap? Is het meer omzet voor TNO? Of wellicht een stijging van Nederland met 10 plaatsen op innovatieranglijsten? Wie het antwoord weet mag het zeggen. Ik nodig de mensen van TNO en een aantal universiteiten van harte uit om samen een netwerk waarde analyse te doen. Een instrument dat ze gaat helpen met het achterhalen welke waardes deze samenwerking gaat brengen en welke waardes daarin echt belangrijk zijn.

Ik sta  klaar om deze sessie te begeleiden. Laat het maar weten…………

Afgelopen 6 weken heb ik een mini enquête op Internet uitgezet. Het resultaat is niet wetenschappelijk onderbouwd maar geeft een richting. Om met de deur in huis te vallen; geen van de organisaties die mee hebben gedaan ziet zichzelf primair als financier. De grafische representatie laat zien dat we vooral bedenkers en makelaars hebben.

Dat veel bedrijven zich primair als bedenker zien is te verklaren, immers veel innovatie wordt nog steeds in-house gedaan en R&D speelt een belangrijke rol bij veel organisaties. Het percentage makelaars is opmerkelijk. Veel geld en aandacht van de overheid gaat naar programma’s die de rol van makelaar stimuleren. Denk aan het geld dat het innovatieplatform heeft ingezet rondom het sleutelgebied duurzame samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen.

De rol van financier wordt nauwelijks genoemd door de bedrijven in het kleine onderzoekje. Wellicht te verklaren doordat de invullers het logisch vinden dat ze de eigen innovatie moeten betalen en dus altijd financier zijn. Maar opvallend is het wel. Een bedrijf zoals P&G heeft een aparte afdeling die zich puur richt op het financieren van innovaties van/door andere en dat naast hun eigen innovatieprogramma’s.

Of moeten we de verklaring zoeken in het huidige economische klimaat waar investeringen überhaupt onder druk staan. Wil je  verder discussiëren? Klik hier.

Wie zoekt op Internet met het zoekwoord innovatie komt ook terecht bij een artikel op Wikipedia; http://nl.wikipedia.org/wiki/Innovatie Een overzicht van wat innovatie is, wat de noodzaak is, een visie op innovatie en een pleidooi om innovatie te sturen. In de paragraaf over stimulans tot innovatie wordt gesproken over vier externe factoren. En hier gaat het mis.

Letterlijk wordt er gesproken over een externe stimulans: de uitvinder met een goed idee en voldoende commerciële inslag. “Uitvinders met een sterke ‘drive’ om met hun product de wereld beter te maken en er zelf rijker van te worden, werken hard aan een commercieel geloofwaardig concept. Beide zijn nodig om te zorgen dat de uitvinding ook echt een innovatie wordt. Een te sterke technologiefocus zonder goede commercialisatie resulteert in een grotere kans op een niet-succesvolle innovatie.”

En dus hebben we nog steeds niets geleerd. Een uitvinder bedient zich vooral met creativiteit en nieuwsgierigheid om dingen anders dan anders te willen doen. Dat staat haaks op de ambitie en tools van een commerciant; namelijk het goed kunnen verwoorden en vermarkten van een bestaand concept, product of dienst. Laten we nu svp niet de uitvinder op cursus marketing sturen en de commerciant op een cursus scheikunde voor beginners. Het resultaat weten we al lang; beiden drijven we verder van hun passie en daarmee betrokkenheid.

Laten we het slimmer aanpakken. Stimuleer de uitvinder om nog meer uit te vinden en de commerciant om een aspirant-uitvinding om te zetten in een marktrijp product EN laten we ze met elkaar verbinden. Kortom creëer een netwerk waarin beide partijen elkaar vinden en de wederzijdse sterktes respecteren. Laten we dat een innovatienetwerk noemen!

Past iemand van jullie het artikel op Wikipedia aan?

De letterlijke kop in de bijlage van het FD van maandag 22 februari 2010: “Sjoerd van Keulen, Innovatie sleutel tot herstel vertrouwen maatschappij in de financiële sector”. Iets wat mijn aandacht trekt en dus lees ik verder. De voorzitter Holland Financial Center vervolgt met de constatering dat ‘innovaties de komende tijd vooral uit garages zullen komen. De gevestigde orde heeft te veel zorgen’.

In het midden van het interview is er overeenstemming over het feit dat de sector wel innoveert, vooral rondom de dienstverlening op het internet. Echter de consument is niet altijd bereid om voor de dienstverlening te betalen.  En toch is van Keulen van mening dat je zulke innovatie moet blijven doen om een klant bij je te houden, niet vanuit het idee dat je er vreselijk veel geld mee kunt verdienen of er veel nieuwe klanten mee krijgt. Om vervolgens er aan toe te voegen dat er meer nagedacht moet worden over nut en noodzaak van producten. En dat hoeft niet altijd innovatie met een grote ‘I’ te zijn. Als dienstverlening handiger of sneller kan, is dat ook innovatie.

Vervolgens heeft van Keulen ook duidelijk voor ogen welke rollen er te verdelen zijn om te komen tot de gewenste innovatie. Hij benoemt een heldere rol voor de overheid. “De taak van de overheid is vooral het bij elkaar brengen van partijen. Kennis en kunde samenballen”. En zie hier een pleidooi voor de invulling van de rol van makelaar door de overheid.

Wat mij betreft een mooi voorbeeld van het denken in verschillende rollen om innovatie tot stand te laten komen. En vooral bijzonder omdat de overheid niet de rol van financier wordt toebedacht maar van makelaar.

Deze week werd bekend dat Bill Gates zich op Twitter begeeft. Op zich niet wereld schokkend. Hij gebruikt het platform vooral om de ideeën van zijn foundation te delen en connecties te leggen. De meest belangrijke waarde van de foundation is het feit dat innovatie  de sleutel tot de oplossing van een wereldprobleem is. De letterlijke tekst op zijn nieuwe website (www.gatenotes.com) is “In this year’s letter I talk about the importance of innovation for solving some of the world’s biggest problems. Melinda and I see innovation as the factor that will make the difference between having a bleak future and a bright one.”

En gelukkig stopt het niet bij deze holistische uitspraak. Bill Gates heeft van zijn jaren bij Microsoft geleerd dat het bij elkaar brengen van mensen met verschillende rollen key is. Deze zelfde filosofie gebruikt hij met zijn foundation rondom innovatie. Opnieuw een quote “Every year, Melinda and I want to make sure we are taking a hard look at where the foundation should get involved and where it should stay out. In the areas we work in, we want to make sure the foundation is drawing in other players in the best way we can. Given the business sector’s broad expertise and resources, we particularly need to get more of its innovation power focused on our issues…”

De foundation heeft genoeg geld (Gates is de rijkste man ter wereld en Warren Buffet heeft de inleg in de foundation verdubbeld) om de rol van financier op zich te nemen. Het ontbreekt echter aan de menskracht en kennis om echte innovaties zelf te doen. Daar is onder andere het bedrijfsleven voor nodig, de rol van bedenker en omzetter is dus in beeld.

Wat echter nog mist is de rol van makelaar. Wie gaat er voor zorgen dat het geld en de uitvinding elkaar gaat vinden? Tot op heden doen Gates en zijn vrouw dat zelf. Een prima start maar geen schaalbaar model, zeker niet voor al die miljoenen.

Mijn tip voor @BillGates; begin na te denken over het schaalbaar maken van het foundation model. Roep de betrokken mensen van de foundation bijeen en stel gezamenlijk het waardenetwerk rondom de foundation op. Zet de foundation in het midden, plot de 4 rollen er omheen en benoem de waardes die de rollen elkaar geven/moeten geven. De laatste stap is het vervangen van de 4 rollen door echte namen van organisaties, instellingen of personen die de beoogde waardes ook daadwerkelijk kunnen leveren.

Haperingen aan de aanbodkant en inefficiëntie binnen de organisatie blokkeren het vermogen om uitvindingen om te zetten in winstgevende innovaties. Het antwoord hoe het anders kan en moet wordt gevonden in innovatienetwerken; een samenspel tussen organisaties met ieder een eigen rol, heldere competenties en afspraken. De regelmatige terugkerende lezer zal het pleidooi herkennen.

Een belangrijke terugkerende vraag is of een organisatie zich moet beperken tot één bepaalde rol. En daarmee de andere drie rollen aan andere overlaten. Het antwoord hangt af van veel factoren. Zo is bijvoorbeeld de omvang van een organisatie bepalend. Een organisatie met meer dan 1000 medewerkers heeft kennis van meerdere disciplines (financieel, marketing, distributie, etc) in huis dan een organisatie met 4 medewerkers.

Een bekend voorbeeld is Procter en Gamble. P&G  heeft duizenden R&D medewerkers in dienst en je zou dus kunnen zeggen dat zij alleen de rol van bedenker vervullen. Echter via P&G’s Equity Ventures financieren ze bijvoorbeeld startende bedrijfjes. En daarmee zijn ze dus weer financier.
Aan de andere kant vervult een organisatie zoals yet2.com ‘alleen maar’ de rol van makelaar.

Er is een belangrijke stelregel; organisaties kunnen meerdere rollen innemen in verschilende innovatienetwerken. Maar ze zullen kiezen voor in-house eigendom voor uitvindingen op hun core business.

Van 10 november tot en met 19 januari staat Nyenrode Business Universiteit in het teken van doeltreffend innoveren. Een collegereeks over mijn favoriete onderwerp; innovatie. Een mooie line-up van sprekers die stuk voor stuk de moeite waard zijn om te beluisteren.

Maar volgens mij is er nog meer waarde uit deze collegereeks te halen als je het verband tussen de sprekers kunt zien. En ik denk dat er niet 1 maar verschillende connecties te leggen zijn. Ik heb een start gemaakt in de vorm van een netwerk waarde analyse. Kijk maar eens naar het resultaat hieronder.

Het begint bij Paul Rutten die alles weet over vitale organisaties als projectteams voor innovatie. Hij geeft zijn kennis door aan Danny Jacobs die vervolgens innovatie als management routine toevoegt. Daarna laat Jaap Boonstra zien hoe dat allemaal in de praktijk moet en neemt Shuhua ons mee in het gedachtegoed van het duurzaam maken van innovatie. En last but not least zal Alex Osterwalder van alle toegevoegde kennis een prachtig business model maken. En hiermee hebben we dus een business model waarmee binnen de eigen organisatie innovatie op een duurzame manier wordt opgepakt, praktijkgericht, uitgevoerd door vitale projectteams met een sturingsmodel dat binnen de bestaande management routine past.

Draaf ik door en zie ik te veel connecties? Of zit ik op de goede weg en zie jij nog veel meer logische verbanden? Wellicht zijn er meer connecties te maken op basis van de publicaties die veel van deze sprekers hebben gedaan. Wie pakt de handschoen op?

Afgelopen week had ik het genoegen om Herman Wijffels te ontmoeten. Hij was zo genereus om zijn analyse en visie op Nederland met ons te delen. De kern van zijn visie is het feit dat veel systemen waarop Nederland groot is geworden niet langer voldoen. Denk aan het systeem rondom de WAO maar ook ons pensioen systeem. Hij pleitte dan ook voor het ontwikkelen van radicaal nieuwe innovatieve systemen en is er van overtuigd dat het nemen van restauratieve maatregelen Nederland niet verder helpt. Het moet echt anders.

En dat anders is te zoeken in het nastreven van nieuwe waardes. Het is niet gek dat de huidige crisis voornamelijk veroorzaakt is door het verkopen van “rare producten” met veel winst als winst ook de waarde is waarop organisatie afgerekend worden. Zelfs de BV Nederland heeft slechts 1 waarde; het Bruto Nationaal Product. En ook bij de consument is het redelijk plat; de hang naar een zo hoog mogelijk vrij besteedbaar inkomen. Dat dit systeem niet langer werkt hebben we inmiddels met ze allen bewezen. Maar wat dan wel?

Het is tijd voor een systeem waarbij we op meer dan 1 dimensie worden afgerekend. Het zal een samenhang moeten zijn tussen financiële, politieke en ecologische waardes. Maar hoe bepaal je die waardes? Wat mij betreft heel eenvoudig met het in kaart brengen van het nieuwe waardenetwerk van Nederland. Een ideale methodiek om Nederland in samenhang te beschouwen.

Kortom; de volgende grote innovatie is wat mij betreft de innovatie van Nederland zelf. En om het behapbaar te maken starten we met het waardenetwerk van Nederland. Lijkt mij een mooi burgerinitiatief. Wie van jullie start www.waardenetwerkvannederland.nl?

“Fietsfabrikant Dutch Bicycle Group (DBG) wil zich de komende jaren richten op elektrische mobiliteit”. Dat staat letterlijk te lezen in het FD van afgelopen vrijdag. Een vrij onopvallende zin, zeker gezien in het licht van hybride auto’s en het spectaculaire plan van oud SAP directeur Shai Aggassi voor een mondiaal batterij infrastructuur. Maar toch is dit anders.

DBG doet het namelijk op een slimme manier; het maakt gebruik van een waarde netwerk. Een netwerk van partijen met elk een eigen rol en toegevoegde waardes. En ontbreekt een waarde dan wordt die snel bijgeschakeld. Zo kocht DBG in 2005 het merk Union. En daarmee had het een vliegende start in de bestaande fietsmarkt, in 1 klap van financier naar omzetter en een mooie marktpenetratie.

En nu met de elektrische fietsen doet het Schiedamse bedrijf het weer handig. De financier wordt gezocht in het Verre Oosten. En niet alleen voor het geld. De know-how over elektrische vervoer is daar vollop aanwezig. Kortom geld en kennis op 1 plek. Maar hoe zit het dan met de rol van omzetter in dit voorbeeld? Wie gaat het naar de markt brengen? Ook daar doet DBG het slim. Het heeft namelijk een deal met Halfords gesloten voor de Nederlandse en Belgische markt. Voeg daar aan toe dat ze het B2B spel goed spelen door mooie afname deals met TNT.

Kortom; nieuwe mobilieit met behulp van een waarde netwerk is de toekomst. En dat bewijst zich al in de praktijk want maatschappelijke organisaties en bedrijven die MVO hoog op de agenda hebben staan, tonen grote belangstelling.

Vandaag in het FD een artikel over DiningCity. Het bedrijf achter de Nationale Restaurant Week die morgen van start gaat. Een simpel concept waarbij je voor 25 euro kunt eten bij toprestaurants. Dus ook die met een ster.

Jeroen van den Brink (eigenaar) vult met zijn bedrijf de rol van Makelaar perfect in. Het bedrijf verzorgt een platform waarop restaurants zich kunnen profileren, tegen betaling van 1000 euro. Maar je kunt je ook eenmalig aanmelden en dan kost het je 300 euro. En daar verdient DinningCity inmiddels al ruim 300.000 euro mee. En we hebben het dan gewoon nog steeds over een website en het bieden van de faciliteit.

Maar de grootste inkomstenbron is het franchise model. Tegen een betaling van 10.000 euro en een bedrag per aangesloten restaurant, mogen franchisenemers dit concept uitrollen binnen een ander land. En zie de rol van Makelaar wordt niet alleen lokaal ingevuld maar ook internationaal. Het is immers DiningCity die dit mondiaal faciliteert.

En de benefit is niet alleen de mooi omzet. Er stromen ook weer ideeen via het waarde netwerk terug naar DinningCity. Zo start het bedrijf volgend jaar het initiatief Seat Me, een site waar bezoekers een tafel in een restaurant kunnen reserveren. Dus niet een plek maar echt een tafel van je voorkeur. Deelnemende restaurants betalen 2 euro per couvert.

En dan is het goed om te weten dat de Me-too strategy nog steeds werkt. Immers het beursgenoteerde Amerikaanse OpenTable draaide afgelopen jaar ruim 40 miljoen dollar omzet. En laat OpenTable nu precies doen wat Seat Me beoogd.

Kortom; een slimme makelaar stopt niet bij het verbinden van partijen. Nee een slimme makelaar maakt zijn concept schaalbaar en overdraagbaar. En dus is de les bij het ontwerpen van een waarde netwerk; houd rekening met schaalbaarheid.